Evrópuvefurinn: Hvernig mundi vinnumarkaðurinn á Íslandi breytast ef við göngum í ESB?

Hlusta

Kaflinn um félags- og atvinnumál heyrir undir EES-samninginn og því hefur Ísland að mestu tekið upp þá löggjöf Evrópusambandsins sem varðar vinnumarkaðinn. Möguleg aðild Íslands að sambandinu hefði því ekki í för með sér miklar breytingar á íslenskum vinnumarkaði. Helstu breytingar yrðu þær að íslensk stjórnvöld fengju aukið aðgengi að ákvarðanatökuferli sambandsins, auk aðildar að stofnunum og sjóðum þess. Samninganefnd Íslands fer ekki fram á neinar sérlausnir eða undanþágur í kaflanum. Þó er bent á að huga þurfi sérstaklega að einni tilskipun sem varðar réttindi og skyldur erlendra fyrirtækja gagnvart starfsmönnum sínum á meðan þeir starfa tímabundið í öðrum ríkjum, en Ísland hefur átt í erfiðleikum með að sinna því eftirliti sem tilskipunin mælir fyrir um.

***

Litlar breytingar yrðu á þeim lagaramma sem gildir um íslenskan vinnumarkað kæmi til aðildar Íslands að Evrópusambandinu. Þetta er vegna þess að löggjöf sambandsins á sviði félags- og vinnumála (19. kafli) hefur að mestu leyti verið tekin upp í íslenska löggjöf á vettvangi EES-samningsins. Reglur sambandsins um vinnutíma, vinnuskilyrði, upplýsingar og samráð, aðbúnað, hollustuhætti og vinnustaðaöryggi á landi, lofti og sjó hafa verið innleiddar og afar litlar breytingar yrðu á réttindum launþega á vinnumarkaði, líkt og fjallað er um í svari við spurningunni Hvað breytist varðandi réttindi á vinnumarkaði með inngöngu í ESB? Hið sama gildir um aðgengi íslenskra ríkisborgara að vinnumarkaði aðildarríkja Evrópusambandsins, eins og sagt er frá í svari við spurningunni Hvernig breytist aðgangur að vinnumarkaði og skólum ef Ísland gengur í Evrópusambandið? Dæmi um reglur sem ekki hafa verið innleiddar í íslenskan rétt er tilskipun ESB (nr. 2005/47) um járnbrautir og umferð lesta yfir landamæri. Hún gildir ekki um Ísland þar sem engar járnbrautir eru hér á landi.

Fólk á vinnumarkaði.

Helstu breytingarnar sem yrðu við aðild væru þær að íslensk stjórnvöld hefðu aukna aðkomu að ákvarðanatökuferli Evrópusambandsins á sviði vinnumála, en þau hafa til langs tíma þurft að treysta á aðkomu íslenskra hagsmunasamtaka að ferlinu, sem þó er einnig háð vissum takmörkunum. Með aðild fengi Ísland atkvæði á fundum ráðsins um félags- og atvinnumál, en um það er fjallað í svari við spurningunni Hver er aðkoma Íslands að mótun vinnumarkaðslöggjöfar ESB og hvernig mundi hún breytast við aðild? Þar að auki fengi Ísland aðild að eftirfarandi sjóðum og stofnunum sambandsins:

Félagsmálasjóði Evrópu,
Evrópusjóði um aðlögun vegna alþjóðavæðingar,
Evrópustofnun um bætt starfsskilyrði og lífskjör,
Vinnuverndarstofnun Evrópusambandsins,
Evrópumiðstöð um þróun starfsþjálfunar,
Evrópustofnun um jafnrétti kynjanna og
Evrópsku örlánamiðstöðinni.

Samninganefnd Íslands í aðildarviðræðunum fer ekki fram á neinar sérlausnir eða undanþágur í kaflanum um félags- og atvinnumál. Í rýniskýrslu nefndarinnar kemur þó fram að huga þurfi sérstaklega að tilskipun um störf útsendra starfsmanna í tengslum við veitingu þjónustu (nr. 96/71/EC). Sú tilskipun hefur verið lögleidd á Íslandi með lögum (nr. 45/2007) sem kveða á um réttindi og skyldur erlendra fyrirtækja sem senda starfsmenn tímabundið til Íslands og starfskjör starfsmanna þeirra. Á Íslandi hafa komið upp mál þar sem réttindi starfsmanna frá erlendum starfsmannaleigum hafa ekki verið virt en íslensk stjórnvöld hafa átt í erfiðleikum með að sinna því eftirliti sem tilskipunin mælir fyrir um og tryggja þau lágmarkskjör sem leigustarfsmenn njóta á meðan þeir eru við störf hér á landi. Í kjölfar úrskurðar EFTA-dómstólsins (Eftirlitsstofnun EFTA gegn Íslandi, mál nr. E-12/10), þar sem niðurstaðan var sú að Ísland hefði brotið gegn skuldbindingum sínum samkvæmt tilskipuninni, stendur nú yfir endurskoðun á íslensku lögunum. Þá hafa aðildarríki Evrópusambandsins átt í svipuðum erfiðleikum og er efni tilskipunarinnar því til umræðu á vettvangi sambandsins.

Viðræður um kaflann hófust á ríkjaráðstefnu þann 22. júlí 2012 og er hann enn opinn.

Heimildir og mynd:

Samningsafstaða Íslands í kafla 19 um félags- og vinnumál. (Skoðað 01.03.2013).
Rýniskýrsla Samninganefndar Íslands um félags- og vinnumál. (Skoðað 01.03.2013).
Vinnumarkaður - Alþýðusamband Íslands. (Skoðað 01.03.2013).
Útsendir starfsmenn EES. Alþýðusamband Íslands. (Skoðað 01.03.2013).
Elín Blöndal. 2005. Greinagerð um starfsmannaleigur unnin fyrir félagsmálaráðuneytið. (Skoðað 01.03.2013).
Halldór Gröndal. Minnisblað til miðstjórnar ASI um Frumvarp til laga um breytingu á lögum nr. 45/2007. (Skoðað 01.03.2013).
L´équipe Patrimoine d´ORCOM vous informe sur le changement des tables de mortalité des contrats Madelin | Orcom le blog, expertise comptable, audit, conseil. (Sótt 1.3.2013).

Hvernig mundi vinnumarkaðurinn á Íslandi breytast ef við göngum í ESB?

Höfundur

Útgáfudagur

Spyrjandi

Efnisorð

Tilvísun

Tengd svör á Evrópuvefnum

Hvað breytist varðandi réttindi á vinnumarkaði með inngöngu í ESB?

Hver er aðkoma Íslands að mótun vinnumarkaðslöggjöfar ESB og hvernig mundi hún breytast við aðild?

Hvernig breytist aðgangur að vinnumarkaði og skólum ef Ísland gengur í Evrópusambandið?

Er atvinnuleysi á Spáni Evrópusambandinu að kenna og hverju breytir evran fyrir ástandið?

Hverjir eru möguleikar lögmanns, sem er menntaður á Íslandi, á að vinna innan Evrópska efnahagssvæðisins? Breytist það við inngöngu í ESB?

Hvernig mundu atvinnulausir græða á ESB-aðild?