<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss version="0.92">
 <channel>
  <title>Evrópuvefurinn</title>
  <link>https://www.evropuvefur.is</link>
  <description>Evrópuvefurinn - upplýsingaveita um Evrópusambandið og Evrópumál.</description>
  <lastBuildDate>Thu, 18 Jun 2026 02:10:05 GMT</lastBuildDate>
  <item>
   <title>Hvað er átt við þegar sagt er að íslensk fyrirtæki flýi krónuna og hvað felst í því?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88690</link>
   <pubDate>Wed, 27 May 2026 08:41:15 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Hér er verið að vísa til þess að ýmis íslensk fyrirtæki gera upp rekstur sinn og efnahag í annarri mynt en íslenskri krónu, til dæmis dollar eða evru. Heimild er til þessa í lögum um ársreikninga. Almenna reglan er að íslensk fyrirtæki gera upp í krónum en Ársreikningaskrá hefur heimild til að veita undanþágu frá því. Um þetta er fjallað í 8. til 10. gr. laga um ársreikninga nr. 3/2006  og í reglugerð 942/2014 sem sett var á grundvelli laganna.

Í lögunum og reglugerðinni er tilgreint hvaða sk...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Er eitthvað um að semja þegar ríki gera aðildarsamning við ESB?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88601</link>
   <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 09:26:46 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Aðildarsamningur við ESB er þjóðréttarsamningur, það er samningur sem umsóknarríki gerir við öll aðildarríki ESB og Sambandið sjálft. Ótvírætt er að slíkir samningar hafa gildi sem frumréttur og eru jafnrétthá ákvæðum Sáttmála um ESB og Sáttmála um starfshætti ESB.[1] Í grunninn felur slíkur samningur í sér að umsóknarríki samþykkir að taka upp allt regluverk ESB (fr. acquis communautaire). Í gegnum tíðina hefur þó verið samið um varanlegar undanþágur, tímabundnar aðlaganir og sérstakar verndarr...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>EES-samningurinn</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88620</link>
   <pubDate>Tue, 21 Apr 2026 08:55:12 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið, eða EES-samningurinn, er fyrst og fremst fríverslunarsamningur milli Evrópusambandsins annars vegar og þriggja aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) hins vegar.

Samningurinn var undirritaður árið 1992 og með honum fengu EFTA/EES-ríkin aðgang að innri markaði Evrópusambandsins gegn því að skuldbinda sig til að innleiða í landslög þær grundvallarreglur sem markaðurinn byggist á sem og þær afleiddu reglur sem settar í þeim tilgangi að mynda einsl...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvort eru viðræður við ESB aðildarviðræður eða aðlögunarviðræður?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88602</link>
   <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 13:35:59 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Stutta svarið

Í aðildarviðræðum Íslands við ESB, sem hófust árið 2010, náðu íslensk stjórnvöld og ESB saman um að Ísland myndi hvorki ráðast í breytingar á opinberum stofnunum né lagabreytingum sem af aðild leiddu. Sögulegar ástæður eru fyrir því að fyrrum kommúnistaríki sem vildu ganga í ESB eftir fall kommúnismans þurftu að aðlaga sig að regluverki ESB áður en gengið var frá aðildarsamningi. Ísland er í allt annarri stöðu.

Lengra svar

Eftir fall kommúnismans 1989 höfðu fjölmörg ríki s...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Skiptir einhverju máli hvort viðræður Íslands við ESB byrja upp á nýtt eða fyrri viðræðum er haldið áfram?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88600</link>
   <pubDate>Fri, 17 Apr 2026 08:50:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Einfalda svarið við þeirri spurningu er að ef viðræður eru hafnar að nýju þurfa öll aðildarríkin að samþykkja Ísland sem ríki til aðildarviðræðna. Það ferli getur tekur nokkurn tíma. Ef viðræðum er haldið áfram hefur Ísland þegar hlotið samþykki allra aðildarríka ESB til viðræðna.

Ísland sótti um aðild að Evrópusambandinu þann 16. júlí 2009 og tæplega ári síðar, þann 17. júní, samþykkti ráðið formlega að hefja aðildarviðræður við Ísland. Þörf er á einróma samþykki allra aðildarríkja Sambandsi...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað kostar að halda uppi gjaldeyrisforða fyrir krónuna?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=65443</link>
   <pubDate>Wed, 25 Mar 2026 08:47:04 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Öll spurningin hljóðaði svona: 
  Hver er kostnaðurinn við að halda uppi gjaldeyrisforða fyrir krónuna og mundi sá kostnaður allur sparast ef við tækjum upp evru?

Stutta svarið

Það er nokkuð snúið að meta kostnað Seðlabankans af því að halda úti gjaldeyrisforða en það er þó hægt að reyna að meta hann. Enginn vafi er þó á því að kostnaðurinn er verulegur. Hann er fyrst og fremst tilkominn vegna þess að fjármagna þarf forðann. 

Lengra svar

Fjármögnun Seðlabankans er í raun fjármögnun ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað er átt við með gullhúðun þegar EES-reglur eru innleiddar?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88538</link>
   <pubDate>Wed, 18 Mar 2026 08:30:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Íslenska ríkinu ber að innleiða í íslenskan rétt EES-gerðir (það er reglugerðir og tilskipanir) sem teknar hafa verið upp í EES-samninginn. Almennt séð fela reglugerðir ekki í sér svigrúm í innleiðingu en tilskipanir veita hins vegar yfirvöldum samningsaðila „val um form og aðferð“, samanber 7. gr. EES-samningsins. Tilskipun kann að byggja á svokallaðri lágmarkssamræmingu sem felur í sér að í henni eru settar lágmarkskröfur eða staðlar sem öllum aðildarríkjum ber að innleiða. Aðildarríkjunum er ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Myndi innganga í ESB hafa í för með sér upptöku evru og breytingu á húsnæðislánum?&#13;
</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87971</link>
   <pubDate>Mon, 9 Mar 2026 08:30:04 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Spyrjandi var með nokkrar spurningar og þeim er hér öllum svarað:
1. Myndi innganga í ESB hafa í för með sér upptöku evru?2. Myndi innganga í ESB breyta lánakjörum húsnæðislána? 3. Myndi innganga í ESB hafa í för með sér lægri lánavexti húsnæðislána?4. Myndi innganga í ESB hafa í för með sér að  húsnæðislán greiddist hraðar upp?5. Myndi innganga í ESB hafa í för með sér lægri stýrivext og verðbólgu?

Almenna reglan í Evrópusambandinu er að þátttökulönd taka upp evruna nema þau semji sérstakle...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88509</link>
   <pubDate>Fri, 6 Mar 2026 09:08:24 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Frá stofnun árið 1957 hefur Evrópusambandið (ESB, áður Evrópubandalagið) lagt áherslu á að virða þjóðtungur sambandsríkjanna. Í upphafi var ákveðið að opinber tungumál sambandsins skyldu vera þau sex sem voru opinber mál stofnríkjanna, og þau áttu að hafa jafnan rétt. Þegar ný ríki hafa verið tekin inn í sambandið hafa opinber mál þeirra jafnframt orðið opinber mál sambandsins. Opinber tungumál ESB eru nú 24, fjórum sinnum fleiri en í upphafi. Þar að auki njóta nokkur tungumál sem töluð eru í rí...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hefur EES-aðild Íslands einhver áhrif á íslenska tungu og mundi eitthvað breytast ef við færum í ESB?&#13;
</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88510</link>
   <pubDate>Thu, 5 Mar 2026 09:42:04 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Í krafti aðildar að Evrópska efnahagssvæðinu (EES) taka Íslendingar þátt í mennta- og vísindaáætlunum Evrópusambandsins og hefur íslensk menning og íslensk tunga notið þess á ýmsan hátt. Þar má t.d. nefna þátttöku í verkefninu META-NET á árunum 2011-2013. Markmið þessa verkefnis var einkum að koma upp rafrænum mállegum gagnasöfnum (textasöfnum, orðasöfnum, talsöfnum o.fl.) til að nýta í máltækni, t.d. vélrænum þýðingum, og auðvelda þannig samskipti fólks með mismunandi móðurmál. Með tilstyrk ver...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Opinber tungumál ESB</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88516</link>
   <pubDate>Thu, 5 Mar 2026 09:00:57 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Opinber tungumál ESB eru 24 talsins. Þau eru þessi (í stafrófsröð):


  búlgarska, danska, eistneska, enska, finnska, franska, gríska, hollenska, írska, ítalska, króatíska, lettneska, litáíska, maltneska, pólska, portúgalska, rúmenska, slóvakíska, slóvenska, spænska, sænska, tékkneska, ungverska og þýska

Þrátt fyrir útgöngu Bretlands úr ESB er enska enn opinbert mál Evrópusambandsins. Enska er einnig eitt af opinberum tungumálum á Írlandi og Möltu.

Heimild:
  
    Languages, multiling...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvenær lauk kalda stríðinu?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=61002</link>
   <pubDate>Thu, 15 Jan 2026 09:10:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Kalda stríðinu er almennt talið hafa lokið á tímabilinu 1989 til 1991 og er þá gjarnan miðað við atburði eins og fall Berlínarmúrsins í nóvember árið 1989, sameiningu Þýskalands árið 1990 og svo hrun Sovétríkjanna í desember árið 1991.

Síðasti atburðurinn hefur oftast verið hafður til viðmiðs enda var þá annað af stórveldunum sem var ráðandi í atburðarás kalda stríðsins horfið af sviðinu. Endalok kommúnískra yfirráða í Austur-Evrópu skiptu miklu máli þegar horft er til lýðræðisþróunar á þessu...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvernig geta smáríki haft áhrif á alþjóðavettvangi þar sem stóru ríkin virðast ráða öllu?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88106</link>
   <pubDate>Mon, 6 Oct 2025 09:18:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Þótt stór ríki hafi yfirburði á flestum sviðum í alþjóðasamfélaginu geta smáríki eigi að síður haft áhrif. Smáríki verða hins vegar að beita öðrum leiðum en stór ríki til áhrifa. Almennt til einföldunar má segja að í alþjóðasamfélaginu séu þrjár leiðir til að hafa áhrif á stefnur ríkja og alþjóðastofnana: Beita ofbeldi, beita þvingunaraðgerðum eða sannfæra ráðamenn um að breyta um stefnu.

Takmarkanir

Smáríki eins og Ísland hefur ekki burði til að beita ofbeldi eða þvingunaraðgerðum til að ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Er eina leið smáríkja til áhrifa og valda að fara í bandalög við önnur ríki?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=88080</link>
   <pubDate>Thu, 2 Oct 2025 08:49:05 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Bandalagamyndun er ein helsta leið smáríkja til að tryggja hagmuni sína í samfélagi þjóðanna. En bandalagamyndum er aðeins hluti af þeim úrræðum sem smáríki hafa til að styrkja stöðu sína. Í smáríkjafræðum, sem er afsprengi stjórnmálafræði, er einkum fjallað um þrjár leiðir fyrir smáríki til að styrkja stöðu sína: skjólsleit (e. shelter-seeking), áhættudreifingu (e. hedging) og hlutleysi (e. neutrality/non-alignment). Auk þess geta smáríki byggt upp öfluga stjórnsýslu í utanríkismálum, sóst efti...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað eru hagsmunasamtök og hvaða hlutverki gegna þau í lýðræðisríkjum?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87792</link>
   <pubDate>Fri, 2 May 2025 08:52:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Upprunalegu spurningarnar hljóðuðu svona: 
  Hvernig geta hagsmunasamtök haft áhrif á ríkisvaldið? Er æskilegt í lýðræðisþjóðfélagi að hagsmunasamtök hafi áhrif stjórnvöld?

Hagsmunasamtök (e. interest groups) eru skipulögð félagasamtök eða hópar sem leitast við að hafa áhrif á opinbera stefnumótun í þágu tiltekins málefnis, hóps eða atvinnugreinar. Þau gegna lykilhlutverki í lýðræðislegum stjórnmálum með því að veita stjórnvöldum upplýsingar, koma sjónarmiðum samfélagshópa á framfæri og skap...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Er gagn að loftslagsaðgerðum þegar sumar þjóðir neita að taka þátt í þeim?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87764</link>
   <pubDate>Mon, 28 Apr 2025 09:11:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Nær öll ríki heims hafa samþykkt Parísarsamninginn um loftslagsaðgerðir frá 2015.[1] En að miklu leyti er það undir hverju þeirra komið hvað gert er[2] og það er mismikið. Þetta voru ein meginrök George W. Bush forseta fyrir því að draga Bandaríkin út úr Kyoto-samkomulaginu, fyrirrennara Parísarsáttmálans, í upphafi aldarinnar. Hann vildi ekki eiga hlut að samkomulagi, sem stór hluti heimsins væri undanþeginn, auk þess sem það legði þungar byrðar á Bandaríkin.[3]

Nú eru horfur á því að Bandar...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvað er bókun og hvaða lagalegt gildi hefur hún?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87003</link>
   <pubDate>Thu, 20 Feb 2025 09:48:00 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Upprunalega spurningin hljóðaði svona: 
  Hvert er lagalegt gildi á bókun, t.d. í samanburði við stjórnarskrá, lög eða reglugerðir?

Í lagamáli er hugtakið bókun meðal annars notað um svonefndan viðbótarsamning við þjóðréttarsamning.[1] Bókunin felur þá í sér nánari útfærslu á því sem fram kemur í þjóðréttarsamningnum.[2]

Til að útskýra þetta nánar má nefna að bókanir við svonefndan EES-samning gagnast við túlkun á ákvæðum samningsins. Sumar bókanir fela í sér frekari útskýringu á því hver...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hver vinnur tollastríð?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87522</link>
   <pubDate>Thu, 13 Feb 2025 08:51:45 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Tæki og tól leikjafræðinnar (e. game theory) eru oft notuð til að greina mögulegar niðurstöður hernaðarátaka. Tollastríð felur í sér valdbeitingu af hálfu þess sem byrjar og varnarviðbrögð þolanda, þó blóðsúthellingar séu fátíðar.  Þess vegna má nota leikjafræði til að greina líklega niðurstöðu tollastríðs.

Nærtækast er að líta á tollastríð sem eitt form svokallaðs skræfuleiks (e. game of chicken), sem er vinsælt þema í amerískum kvikmyndum.  Grunnstefið er þetta:  Tveir bílstjórar nálgast hv...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hvaða langtímaáhrif hafa innflytjendur á hagkerfi þjóða?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=87159</link>
   <pubDate>Tue, 12 Nov 2024 09:37:20 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Upprunalega spurningin hljóðaði svona: 
  Hvaða langtímaáhrif hefur aðflutningur fólks á hagkerfi?

Í svari við spurningunni Hvernig er hægt að meta ávinning og kostnað af innflytjendum? er aðeins litið til samtímatekna og samtímaútgjalda en ekki reynt að meta langtímaáhrif aðflutnings fólks á fjármál hins opinbera. Sú nálgun gefur góða mynd ef lífslíkur, líkur á atvinnuleysi og starfslokahegðun innflytjenda og innfæddra er sú sama. Fræðimennirnir Hansen, Schultz-Nielsen and Tranæs (2015)[1] ...]]></description>
  </item>
  <item>
   <title>Hverjar eru ástæður stríðsins í Úkraínu?</title>
   <link>https://www.evropuvefur.is/?id=84708</link>
   <pubDate>Thu, 23 Feb 2023 09:09:09 GMT</pubDate>
   <description><![CDATA[Upphaf núverandi stríðs í Úkraínu má rekja til atvika í nóvember 2013. Úkraínsk stjórnvöld höfðu þá gengið frá viðskiptasamningi við Evrópusambandið sem beið undirritunar Viktors Janúkovitsj, forseta Úkraínu. En hann skipti skyndilega um skoðun, ákvað að falla frá samningnum en þiggja í hans stað stór lán frá Rússum. Sinnaskiptin féllu í grýttan jarðveg í Úkraínu og til mótmæla kom sem voru í fyrstu friðsamleg en 22. janúar 2014 voru þrír mótmælenda skotnir til bana. Á næstu vikum var skotvopnum...]]></description>
  </item>
 </channel>
</rss>
