Leit á vefnum

Sögulegt efni

Er hugmyndafræði ESB byggð á sósíalisma?

19.8.2011

Stutta svarið Ef hægt er að tala um sérstaka hugmyndafræði Evrópusambandsins þá er hún varla byggð á einni tiltekinni stjórnmálastefnu því að helstu áhrifavaldar hennar eru ríkisstjórnir sem skipaðar eru flokkum með mismunandi hugmyndafræði. Ekki má heldur gleyma sérstökum hagsmunum aðildarríkja sem þau beita s...

Handbók og sagan

Alþjóðahafrannsóknaráðið

14.9.2012

Alþjóðahafrannsóknaráðið (e. International Council for the Exploration of the Sea, ICES) er alþjóðleg vísindastofnun. Stofnunin er sú elsta sinnar tegundar en hún var stofnuð árið 1902 í Kaupmannahöfn. Aðildarríki ráðsins eru 20 talsins þar af 14 ESB-ríki, Belgía, Danmörk, Eistland, Finnland, Frakkland, Holland, ...

Efnahags- og gjaldeyrismál

Er viturlegt að fjárfesta í evrum?

21.3.2001

Spurningu eins og þessari verður að sjálfsögðu ekki svarað með já-i eða nei-i. Svarið fer meðal annars eftir markmiðum fjárfestisins, aðstæðum hans og kunnáttu. Þegar fjárfestingin er veruleg er fólki eindregið ráðlagt að fylgjast vel með gangi mála kringum þann miðil sem valinn er. *** Sá sem ætlar að leggj...

Handbók og sagan

Sérstök lagasetningarmeðferð

12.10.2012

Flestar lagagerðir Evrópusambandsins eru samþykktar með almennri lagasetningarmeðferð þar sem Evrópuþingið og ráðið hafa sama vægi í löggjafarferlinu. Í sérstökum tilvikum er afleidd löggjöf ESB hins vegar samþykkt af hálfu ráðsins með þátttöku Evrópuþingsins eða, í örfáum tilfellum, af hálfu Evrópuþingsins með þá...

Efnahags- og gjaldeyrismál

Hverjir eru möguleikar Íslands á að tengja gengi krónunnar við evru?

8.3.2013

Stutta svarið Gengistenging felst í því að gengi innlends gjaldmiðils er tengt öðrum gjaldmiðli eða körfu gjaldmiðla. Hægt væri að tengja gengi krónunnar við evru án þess að Ísland gengi í Evrópusambandið. Ef Ísland mundi tengja gengi krónunnar við evru yrði ákveðið verð krónu skilgreint gagnvart evru sem Seðl...

Almenn handbók

Opinber tungumál ESB

5.3.2026

Opinber tungumál ESB eru 24 talsins. Þau eru þessi (í stafrófsröð): búlgarska, danska, eistneska, enska, finnska, franska, gríska, hollenska, írska, ítalska, króatíska, lettneska, litáíska, maltneska, pólska, portúgalska, rúmenska, slóvakíska, slóvenska, spænska, sænska, tékkneska, ungverska og þýska Þrá...

Efnahags- og gjaldeyrismál

Hvað er hagvöxtur?

30.11.2000

Eitt af einkennum efnahagslífs flestra ríkja undanfarna áratugi er að framleiðslugetan hefur vaxið frá ári til árs og þá um leið þjóðarframleiðslan. Með þjóðarframleiðslu er átt við heildarverðmæti allrar vöru og þjónustu sem þjóð framleiðir á einu ári. Ástæður vaxandi þjóðarframleiðslu eru margar, tækniframfarir ...

Umhverfis- og orkumál

Hvaða lög og reglur gilda um sjávarfallavirkjanir hjá Evrópusambandinu?

21.12.2011

Samkvæmt upplýsingum frá stjórnarsviði orkumála hjá framkvæmdastjórninni hafa engar sérstakar reglur verið settar um sjávarfallavirkjanir í Evrópusambandinu. Sjávarfallaorka fellur þó undir skilgreiningu á endurnýjanlegum orkulindum samkvæmt tilskipun um að auka notkun orku frá endurnýjanlegum orkulindum (nr. ...

Evrópumál

Um hvað er samið í aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið?

18.1.2013

Svarið við því um hvað er samið í aðildarviðræðum Íslands við Evrópusambandið er að finna í opinberum samningsafstöðum aðalsamninganefndar í samningsköflunum 33. Til grundvallar viðræðunum liggja réttarreglur Evrópusambandsins og að meginreglu þarf sérhvert umsóknarríki að innleiða þær í heild sinni. Það sem þarf ...

Samningsafstaða Íslands

Hver er samningsafstaða Íslands í kaflanum um frjálsa vöruflutninga?

25.1.2013

Samningskaflinn um frjálsa vöruflutninga fellur að öllu leyti undir EES-samninginn. Ísland hefur því innleitt nær alla löggjöf kaflans og ekki að ætla að aðild mundu fylgja teljandi breytingar á þessu sviði. Í samningsafstöðunni samþykkir Ísland regluverk kaflans en fer jafnframt fram á tvær sérlausnir. Sú fyrri s...

Myndbönd

Hefur ríki verið neitað um inngöngu í ESB? - Myndband

18.10.2013

Já, Bretlandi var í tvígang neitað um inngöngu í Evrópusambandið áður en landið fékk aðild árið 1973. Bretar höfðu ekki sýnt því áhuga að taka þátt í Evrópusamstarfinu þegar því var komið á fót en snérist seinna hugur og sóttu um aðild árið 1962. Þáverandi Frakklandsforseti, Charles De Gaulle, beitti neitunarvaldi...

EES-samningurinn

Hvað er EES-samningurinn og um hvað snýst hann?

20.12.2013

Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið, eða EES-samningurinn, er aðallega fríverslunarsamningur milli Evrópusambandsins annars vegar og þriggja aðildarríkja Fríverslunarsamtaka Evrópu (EFTA) hins vegar. Með samningnum fengu EFTA/EES-ríkin aðgang að innri markaði Evrópusambandsins gegn því að skuldbinda sig til að...

Fréttir

Gervigreind tekin í notkun á Evrópuvefnum

30.6.2026

Í desember 2025 fékkst styrkur frá stjórnvöldum til að uppfæra Evrópuvefinn og bæta við hann gervigreindarvirkni. Hver sem er getur nú spurt mállíkan á forsíðu vefsins spurninga um Evrópumál og myndar líkanið svar með hliðsjón af gagnasafni Evrópuvefsins. Lesendur eru hvattir til að meta gæði gervigreindarinnar me...

Fullveldi, lýðræði og mannréttindi

Af hverju vildu dönsk yfirvöld veita Íslendingum fullveldi?

1.12.2018

Stutta svarið hljómar svona: Danir höfðu blátt áfram engan áhuga lengur á því að ráða yfir Íslandi. Árið 1848 var einveldi afnumið í Danmörku og frá því að þingræði var innleitt árið 1901 höfðu frjálslyndir stjórnmálamenn setið að völdum, menn sem höfðu samúð með sjálfstæðiskröfum Íslendinga. Það getur aldrei þjón...

Handbók og sagan

Evruríkin

27.7.2012

Evruríkin eru þau aðildarríki Evrópusambandsins sem hafa tekið upp evru (€) sem gjaldmiðil og falið Seðlabanka Evrópu stjórn sameiginlegrar peningamálastefnu. ESB-ríkjum ber að taka upp evru að uppfylltum svokölluðum Maastricht-skilyrðum sem kveða á um tilteknar efnahagslegar viðmiðanir um samleitni. Nánar er fjal...