Ekkert evruríkjanna 17 uppfyllti öll Maastricht-skilyrðin árið 2011, þetta kemur fram í svari Össurar Skarphéðinssonar þáverandi utanríkisráðherra við fyrirspurn á Alþingi í febrúar 2013. Níu ríki uppfylltu skilyrðið um verðstöðugleika og ellefu ríki uppfylltu skilyrðið um vexti. Ívið færri uppfylltu Maastricht- skilyrðin um opinber fjármál en sex aðildarríki uppfylltu skilyrðið um afkomu hins opinbera og fimm ríki uppfylltu skilyrðið um heildarskuldir hins opinbera. Bága stöðu evruríkjanna gagnvart Maastricht-skilyrðunum um opinber fjármál má rekja til ríkisskuldakreppunnar sem brast á í kjölfar alþjóðlegu fjármálakreppunnar.
***
Þau 17 aðildarríki Evrópusambandsins sem eru fullir þátttakendur í Efnahags- og myntbandalagi Evrópu (EMU) þurfa að uppfylla ákveðin skilyrði um efnahagslega samleitni sem nefnd eru Maastricht-skilyrðin. Skilyrðin eru fimm talsins og lúta að vöxtum, verðstöðugleika, ríkisfjármálum (afkomu og heildarskuldum hins opinbera) og stöðugleika í gengismálum. Sum evruríkjanna hafa átt erfitt með að uppfylla og viðhalda viðmiðunum í gegnum tíðina, til dæmis uppfylltu einungis sex evruríki Maastricht-skilyrðin að fullu við inngöngu í EMU líkt og fram kemur í skýrslu Seðlabanka Íslands um gjaldeyrismál.
Í skriflegu svari Össurar Skarphéðinssonar þáverandi utanríkisráðherra við fyrirspurn Guðlaugs Þórs Þórðarsonar á Alþingi 11. febrúar 2013 er staða einstakra evruríkja gagnvart Maastricht-skilyrðunum árið 2011 tekin saman (sjá töflu hér að neðan). Skilyrðið um verðstöðugleika kveður á um að verðbólga skuli ekki vera meira en 1,5 prósentum hærri en meðaltal verðbólgu í þeim þremur ESB-ríkjum sem hafa hagstæðustu verðbólguþróunina. Árið 2011 voru það Írland, Svíþjóð og Tékkland og var viðmiðunargildið 3,1%. Þau evruríki sem uppfylltu skilyrðið um verðstöðugleika þá voru Frakkland, Grikkland, Holland, Írland, Ítalía, Malta, Slóvenía, Spánn og Þýskaland.
| ESB-ríki innan evrusvæðisins |
Verðbólga (%) |
Vextir
(%) |
Afkoma hins opinbera
(% af VLF) |
Heildarskuldir hins opinbera
(% af VLF) |
| Austurríki |
3,6 |
3,3 |
-2,5 |
72,4 |
| Belgía |
3,5 |
4,2 |
-3,7 |
72,4 |
| Eistland |
5,1 |
Tölur ekki til |
1,1 |
6,1 |
| Finnland |
3,3 |
3,0 |
-0,6 |
49,0 |
| Frakkland |
2,3 |
3,3 |
-5,2 |
86,0 |
| Grikkland |
3,1 |
15,8 |
-9,4 |
170,6 |
| Holland |
2,5 |
3,0 |
-4,5 |
65,5 |
| Írland |
1,2 |
9,6 |
-13,4 |
106,4 |
| Ítalía |
2,9 |
5,4 |
-3,9 |
120,7 |
| Kýpur |
3,5 |
5,8 |
-6,3 |
71,1 |
| Lúxemborg |
3,7 |
2,9 |
-03 |
18,3 |
| Malta |
2,5 |
4,5 |
-2,7 |
70,9 |
| Portúgal |
3,6 |
10,2 |
-4,4 |
108,1 |
| Slóvakía |
4,1 |
4,5 |
-4,9 |
43,3 |
| Slóvenía |
2,1 |
5,0 |
-6,4 |
46,9 |
| Spánn |
3,1 |
5,4 |
-9,4 |
69,3 |
| Þýskaland |
2,5 |
2,6 |
-0,8 |
80,5 |
| --- |
--- |
--- |
--- |
--- |
| Viðmiðunargildi |
3,1 |
5,2 |
-3,0 |
60,0 |
Samkvæmt skilyrðinu um vexti skulu nafnvextir langtímaskuldabréfa ekki vera meira en 2% hærri en langtímavextir í þeim þremur ESB-ríkjum sem hafa hagstæðustu verðbólguþróunina. Almennt byggja útreikningarnir á því að stuðst er við meðaltal vaxta í þeim þremur aðildarríkjum Evrópusambandsins þar sem verðbólga er lægst en eins og áður kom fram var verðbólga lægst á Írlandi, í Svíþjóð og Tékklandi. Að þessu sinni var þó ekki stuðst við vaxtatölur frá Írlandi þar sem vextir þar voru langt umfram meðaltal í hinum aðildarríkjunum og var í staðinn aðeins tekið mið af vaxtaprósentunum í Svíþjóð og Tékklandi. Viðmiðunargildið fyrir vexti var 5,2%. Þau ríki sem uppfylltu vaxtaskilyrðið voru Austurríki, Belgía, Bretland, Finnland, Frakkland, Holland, Lúxemborg, Malta, Slóvakía, Slóvenía og Þýskaland.
Maastricht-skilyrðin um opinber fjármál eru tvenns konar. Annars vegar að halli á ríkisrekstri sé ekki meiri en 3% af vergri landsframleiðslu (VLF) og hins vegar að skuldir hins opinbera séu ekki meiri en 60% af VLF, eða að skuldahlutfallið stefni nægilega hratt að því marki ef það er hærra en 60%. Þau aðildarríki sem uppfylltu skilyrðið um afkomu hins opinbera eða halla á ríkisrekstri voru Austurríki, Eistland, Finnland, Lúxemborg, Malta og Þýskaland. Mestur var hallinn á Írlandi eða 13,4% af VLF.
Skilyrðið um heildarskuldir hins opinbera uppfylltu einungis fimm ríki, Eistland, Finnland, Lúxemborg, Slóvakía og Slóvenía. Í tilfelli Grikklands, Ítalíu, Portúgals og Írlands voru skuldir hins opinbera komnar vel yfir 100%. Bága stöðu evruríkjanna gagnvart Maastricht-skilyrðunum um opinber fjármál má rekja til ríkisskuldakreppunnar sem brast á í kjölfar alþjóðlegu fjármálakreppunnar árið 2008.
Í skýrslu Seðlabanka Íslands um valkosti Íslands í gjaldmiðils- og gengismálum kemur fram að líklega muni Ísland uppfylla flest skilyrðin fyrir upptöku evru á allra næstu árum óháð því hvort Ísland verði aðili að Evrópusambandinu eða ekki. Samkvæmt tölum frá árinu 2011 uppfyllti Ísland aðeins eitt af Maastricht-skilyrðunum en það er skilyrðið um langtímavexti. Ítarlega umfjöllun um stöðu Íslands gagnvart viðmiðunum er að finna í svari við spurningunni Uppfyllir Ísland Maastricht-skilyrðin núna?
Heimildir og mynd:
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
