MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 24,5%
VERÐBÓLGA
2,2%
ATVINNULEYSI
5,9%
Mótmæli vegna yfirfylltra fangelsa í Evrópusambandinu fyrir utan ráð ESB í Brussel árið 2008. Mannréttindadómstóll Evrópu flokkar of þéttsetin fangelsi sem ómannúðleg og vanvirðandi meðferð sem brýtur í bága við 3. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu.
Húsnæði (einkum gistirými) þar sem afbrotamenn þurfa að afplána refsingu sína, skal samrýmast grundvallargildum um mannlega reisn og, eftir því sem unnt er, tryggja næði fanga, uppfylla kröfur um heilbrigði og hreinlæti, og þar með skulu loftgæði innandyra, gólfrými, rúmmál lofts, lýsing, hiti og loftræsting vera mannsæmandi (1. mgr. 18. gr.).Í 2. mgr. 18. greinar er kveðið á um að:
Í öllum byggingum sem fangar þurfa að búa, starfa eða safnast saman:Aðildarríki Evrópuráðsins skulu, í landsrétti sínum, gera ráðstafanir til að tryggja að þessar lágmarkskröfur séu ekki brotnar vegna yfirfylltra fangelsa (4. mgr. 18. gr.). Fangar skulu að jafnaði dvelja einir í klefa um nætur, nema talið sé æskilegra fyrir þá að dvelja með öðrum (5. mgr. 18. gr.). Í því skyni er mikilvægt að föngum, sem vistaðir eru saman í klefa, komi vel saman (6. mgr.). Föngum skal einnig gefinn kostur á því að ákveða sjálfir, verði því við komið, hvort þeir deila klefa með öðrum fanga (7. mgr.). Þegar ákvörðun er tekin um hvar á að vista fanga, í tilteknu fangelsi eða á ákveðinni deild innan fangelsis, þarf að hafa eftirfarandi í huga (samanber 8. mgr. 18. gr.):
- Skulu gluggar vera nægilega stórir til að gera föngum kleift að lesa eða starfa með náttúrulegu ljósi við venjulegar aðstæður og hleypa inn fersku lofti nema loftræsting sé til staðar,
- gervilýsing skal uppfylla viðurkennda tæknilega staðla og
- viðvörunarkerfi skal vera til staðar þannig að fangar geti haft samband við starfsfólk án tafar í neyð.
Síðasta málsgrein 18. gr. tilmælanna tekur fram að:
- Einstaklingar í gæsluvarðhaldi skulu ekki vera vistaðir með föngum sem hafa þegar hlotið dóm,
- karlkyns- og kvenskynsfangar skulu ekki vistaðir saman og
- ungmenni sem hafa brotið af sér skulu ekki vistuð með eldri afbrotamönnum.
Fangar skulu vistaðir við aðstæður þar sem öryggisráðstafanir hamla þeim sem minnst og skulu þessar ráðstafanir vera í samræmi við þá áhættu sem talin er vera á að þeir reyni að flýja eða valda sjálfum sér eða öðrum skaða.Evrópsku fangelsisreglurnar eru ekki lagalega bindandi fyrir aðildarríki Evrópuráðsins og þeim er því ekki skylt að taka þær upp í landslög. Mannréttindadómstóll Evrópu hefur þó flokkað óviðunandi húsnæðisaðstæður fanga, einkum of þéttsetin fangelsi, sem ómannúðleg og/eða vanvirðandi meðferð; en slík meðferð brýtur í bága við 3. gr. Mannréttindasáttmála Evrópu. Mannréttindadómstóllinn hefur því margsinnis kveðið upp dóma þar sem hann gerir aðildarríki bótaskylt gagnvart einstaklingi sem leggur fram kvörtun vegna óviðunandi fangelsismeðferðar. Evrópuráðið hefur einnig sett á stofn Evrópunefnd um varnir gegn pyndingum sem fylgist með því hvort menn sem sviptir hafa verið frelsi í aðildarríkjum ráðsins sæti pyndingum, ómannúðlegri eða vanvirðandi meðferð eða refsingu. Nefndin heimsækir aðildarríki Evrópuráðsins með reglulegu millibili og kannar meðal annars ástand fangelsa. Í kjölfar slíkra heimsókna semur nefndin skýrslu og gerir athugasemdir og gefur út tilmæli til aðildarríkis um úrbætur ef hún telur ástand fangelsa ábótavant. Evrópusambandið hefur ekki laga- eða reglusetningarvald á sviði fangelsismála en hefur þó beitt sér til að varpa ljósi á tölulegar staðreyndir og vanrækslu aðildarríkjanna í þessum málaflokki. Framkvæmdastjórn ESB birti til að mynda í júní árið 2011 grænbók um ástand fangelsa í aðildarríkjum ESB þar sem komist var að þeirri niðurstöðu að þrettán ríki sambandsins glímdu við vandamál tengd þéttsetnum fangelsum. Yfirfyllstu fangelsin voru í Búlgaríu, á Ítalíu, Kýpur, Spáni og Grikklandi. Heimildir og mynd:
- Grænbók um ástand fangelsa í aðildarríkjum ESB - LexUriServ.do. (Skoðað 10.7.2012).
- Yfirlitsskýrsla um ástand fangelsa í aðildarríkjum ESB (Skoðað 10.7.2012).
- EPSU Prison Action Day in pictures! - EPSU. (Sótt 13.7.2012).
