Ísland uppfyllir ekki Maastricht-skilyrðin og í sögulegu tilliti hefur Íslandi tekist illa að halda sig innan marka þeirra. Frá árinu 1998 til 2013 uppfyllti Ísland einungis verðbólgumarkmiðið fimm sinnum og þá yfirleitt í fremur stuttan tíma. Ísland uppfyllti skilyrðin um opinber fjármál á árunum 2000 og 2005 en eftir að fjármálakreppan skall á varð mikill halli á rekstri hins opinbera og í kjölfarið hækkuðu skuldir ríkisins verulega. Þá hafa langtímavextir á Íslandi að jafnaði verið hærri en í ESB-ríkjunum en Ísland hefur á tímum uppfyllt það skilyrði, til að mynda árið 2011. Það var þó ekki síst vegna þess að vextir fóru hækkandi í Evrópu í kjölfar fjármálakreppunnar.
Í nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (18. maí 2026) segir þetta um Maastricht-skilyrðin á fyrrihluta ársins 2026:
Í apríl 2026 uppfyllti Ísland ekki síðastnefndu tvö skilyrðin. Verðbólga, samkvæmt Maastricht-skilyrðunum, má ekki vera meiri en 1,5 prósentustigum yfir meðaltali verðbólgu hjá þeim þremur ESB-ríkjum þar sem hún er lægst. Í minnisblaði utanríkisráðuneytis um stöðu viðræðna 2009–2013 segir jafnframt að miðað við nýjustu gildi verðbólgu þyrfti hún að vera um það bil 2,3% á mælikvarða samræmdrar vísitölu neysluverðs svo að skilyrðið sé uppfyllt, en hún mældist 4,7% í febrúar 2026. Þá skulu langtímavextir ekki vera hærri en í þeim þremur ESB-ríkjum þar sem verðbólga er lægst að viðbættum 2 prósentustigum. Ávöxtunarkrafa íslenskra ríkisskuldabréfa sveiflast eftir markaðsaðstæðum og var um 7% til tíu ára þegar minnisblað utanríkisráðuneytis var samið í apríl 2026. Miðað við núverandi markaðsaðstæður þyrfti ávöxtunarkrafan að vera um það bil 1 prósentustigi lægri svo að skilyrðið teljist uppfyllt.
Heimildir og mynd:
Upprunaleg spurning:Er Ísland ekki nálægt því á þessari stundu að uppfylla Maastricht-skilyrðin fyrir upptöku evru? Þ.e.a.s. sé tekið mið af fréttum um skuldastöðuna, lækkandi verðbólgu og verður ekki að vænta þess að ný ríkisstjórn stefni á að hallinn á fjárlögum verði minni en í ár, eða undir þremur prósentum?
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
