Verðbólga hefur iðulega verið meiri á Íslandi en í flestum grannlöndum. Verðhækkanir umfram það sem gerist annars staðar valda vandræðum þegar möguleikinn á gengisbreytingum er úr sögunni. Er líklegt að verðbólga haldist enn há hér á landi eftir að evra hefur verið tekin upp? Hvað segir reynsla evrulandanna um þetta?
Munur á verðbólgu einstakra landa og meðaltals evrusvæðisins hefur skroppið saman í aðdraganda gjaldmiðilsskiptanna.[1] Samkvæmt Maastricht-skilyrðunum um aðlögun landa að evruaðild má verðbólga í landi, sem tekur upp evru, ekki vera meira en 1½% yfir meðaltali þeirra þriggja Evrópusambandslanda þar sem hún var minnst árið á undan. Þá mega vextir á tíu ára óverðtryggðum ríkisbréfum ekki vera meir en 2% yfir meðalvöxtum þessara sömu þriggja landa. Vextirnir endurspegla meðal annars væntingar um verðbólgu. Þessi tvö skilyrði draga úr líkum á að verðbólga í inngönguríkjum víki langt frá meðalverðbólgu á evrusvæðinu.
Almennt hefur verðlag hækkað mest í fátækustu löndum evrusvæðisins, en þar hefur hagvöxtur verið mestur og framleiðni aukist mest. Hagfræðingarnir Balassa og Samuelson skýra þetta þannig: Í fátækum löndum er framleiðni í iðnaði minni en í ríkum löndum. Hlutfallslegt verðlag landa (raungengi) ræðst af þessum mun, því að meira er verslað með iðnvarning en aðrar vörur milli landa. En minna munar á framleiðni í þjónustu, sem síður er verslað með frá einu landi til annars. Þess vegna er verðlag að meðaltali lægra í fátækum löndum en ríkum. Þetta kannast margir ferðalangar við. En þegar framleiðni eykst í iðnaði í fátækum löndum minnkar munur á verðlagi þar og í ríku löndunum.[2]
Í auðugri löndum evrusvæðisins hefur verðlag víða lækkað miðað við meðaltal svæðisins, en í Hollandi, Belgíu og Austurríki hækkaði það um 5-10% frá aldamótum til 2025. Aðlögunin hefur reynst sumum löndum erfið. Til dæmis hækkaði verðlag um tíma hraðar í nokkrum löndum í sunnanverðri Evrópu en í öðrum löndum evrusvæðisins.[3]
Tilvísanir:
Mynd:
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
