Evrópuvefurinn: Hvernig gætu vextir á húsnæðislánum breyst ef Ísland tæki upp evru?

Hlusta

Vextir á húsnæðislánum á evrusvæðinu gefa hugmynd um þau vaxtakjör sem gætu verið í boði hér á landi ef Íslendingar tækju upp evru. Myndin hér fyrir neðan sýnir kjör á lánum til húsnæðiskaupa í þeim löndum sem tóku þátt í evrusamstarfinu frá upphafi, eða um það bil (Grikkir gengu í samstarfið árið 2001).

Nafnvextir óverðtryggðra húsnæðislána á Íslandi (ferlarnir fjórir ofarlega á myndinni) og á evrusvæðinu í prósentum árin 2001-2025. Heimildir: Seðlabanki Evrópu, ECB Data Portal, Cost of borrowing for households for house purchase, Seðlabanki Íslands, Hagvísar.

Vextir á lánum til húsnæðiskaupa í Grikklandi eru sýndir með þykkri blárri línu á myndinni. Þeir eru oftast í hærri kantinum miðað við það sem gerist á evrusvæðinu, en ekki verður sagt að þeir skeri sig úr. Til samanburðar sýnir myndin vexti á óverðtryggðum húsnæðislánum íslenskra banka og lífeyrissjóða. Þau hafa verið í boði frá 2010. Hafa verður fyrirvara á samanburðinum, því að upplýsingarnar eru úr tveim áttum og einhverju getur munað í meðferð talnanna. Þá verður að hafa í huga að horft er á nafnvexti en ekki raunvexti. Verðbólga samkvæmt samræmdri vísitölu var að jafnaði um hálfu prósenti meiri á Íslandi en á evrusvæðinu á árunum 2010-2020, en tæpu einu prósenti hærri að jafnaði 2020-2025.^[1] Hér hefur húsnæðiskostnaður lítið vægi, en hann hefur hækkað mikið á Íslandi undanfarin ár.

Ef vextir á húsnæðislánum lækka hér á landi með nýjum gjaldmiðli má gera ráð fyrir að verð á húsnæði hækki, að minnsta kosti fyrst um sinn. En þegar frá líður mun húsnæðisverð að líkindum fyrst og fremst endurspegla byggingarkostnað og verð á lóðum.

Frá því að íslenskar lánastofnanir fóru að bjóða óverðtryggð húsnæðislán hafa vextir alltaf verið hærri hér en á evrusvæðinu, en munurinn er mismikill. Litlu munaði á vöxtum hér á landi og á evrusvæðinu árið 2011 og fram á 2012 og aftur frá seinni hluta árs 2020 fram á 2022. Seinustu árin hefur munurinn aukist aftur. Í febrúar 2026 voru vextir á óverðtryggðum lánum til húsnæðiskaupa á evrusvæðinu að jafnaði 2,8-3,8% í hverju landi sem skoðað er á myndinni en á Íslandi voru vextir á óverðtryggðum húsnæðislánum þá 8,6-9,8%. Munurinn er meiri en oft áður. Það stafar sennilega af því að nú er búist við meiri verðbólgu á Íslandi en á evrusvæðinu

Tilvísun:

^ Evrópska hagstofan, Eurostat, HICP-annual data, eigin útreikningar.

Mynd:

Yfirlitsmynd: Chris Yunker. (2018, 1. ágúst). Reykjavik. Flickr. Birt undir CC BY 2.0 leyfi. https://flickr.com/photos/chris-yunker/30067756668

Hvernig gætu vextir á húsnæðislánum breyst ef Ísland tæki upp evru?

Höfundur

Útgáfudagur

Spyrjandi

Efnisorð

Tilvísun

Tengd svör á Evrópuvefnum

Hvernig breytist húsnæðislánamarkaður ef við göngum í ESB? Mun verðtryggingin hverfa og gætu Íslendingar þá tekið lán í evrópskum bönkum?

Myndi innganga í ESB hafa í för með sér upptöku evru og breytingu á húsnæðislánum?