Spurning

Utenfor og innenfor - Skýrsla um samband Noregs og ESB

Spyrjandi

Ritstjórn

Svar

Þann 17. janúar 2012 fékk utanríkisráðherra Noregs, Jonas Gahr Störe, afhenta 900 blaðsíðna langa skýrslu um samband Noregs og Evrópusambandsins, Utenfor og innenfor: Norges avtaler med EU. Skýrslan er árangur tveggja ára rannsóknarvinnu tólf fræðimanna, sem skipaðir voru í nefnd af norsku ríkisstjórninni. Nefndinni var falið að fara ofan í saumana á pólitískum, lagalegum, stjórnsýslulegum, efnahagslegum og samfélagslegum afleiðingum samningsins um Evrópska efnahagssvæðið sem og að skoða reynsluna af Schengen-samkomulaginu og annarri samvinnu Noregs og Evrópusambandsins.


Í stuttu máli má segja að skýrslan fjalli um Evrópuvæðingu Noregs á síðustu tveimur áratugum. Sambærileg rannsókn hefur ekki verið gerð á Evrópuvæðingu Íslands og raunar tæpast á aðildarríkjum ESB heldur. Gera má ráð fyrir að margt af því sem fram kemur í skýrslunni eigi þó einnig við um Ísland enda margt líkt með tengslum landanna við ESB. Helstu niðurstöður skýrslunnar má draga saman í eftirfarandi punkta:
  • Samningar Noregs við Evrópusambandið eru ekki aðeins veigamesti þátturinn í utanríkisstefnu landsins heldur hafa samningarnar einnig meiri áhrif á innanríkismál en nokkrir aðrir alþjóðlegir samningar sem Noregur á aðild að. Samningarnir, einkum EES-samningurinn, hafa áhrif á flest svið samfélagsins: efnahaginn, viðskiptalífið, vinnumarkaðinn, velferðarþjónustuna, heilbrigði, byggðastefnu, orku- og umhverfismál, loftlagsbreytingar, samgöngur, rannsóknir, menntun, matvæli, landbúnað, sjávarútveg, áfengisstefnu, jafnrétti kynjanna, neytendavernd, almannavarnir, landamæragæslu, innflytjendur, samstarf í löggæslumálum, öryggis- og varnarmál og margt fleira.
  • Noregur hefur innleitt um það bil þrjá fjórðu hluta allra lagagerða Evrópusambandsins í norska löggjöf, á grundvelli samninga sinna við sambandið, en um þriðjungur allra norskra laga er að einhverju leyti innleiðing á lagagerðum ESB. Innleiðingar Norðmanna á Evrópulögum hafa ennfremur verið skilvirkari en margra aðildarríkja sambandsins. Noregur er þó hvorki aðili að ESB né á hann teljandi aðkomu að ákvarðanatökuferlinu. Aðeins tvö önnur ríki, Ísland og Liechtenstein, eru bundin sambandinu viðlíka nánum böndum án þess að eiga að því aðild.
  • Samningar Noregs við Evrópusambandið hafa á heildina litið tryggt þá hagsmuni og þau gildi sem meirihluti þingmanna á norska þinginu hefur talið mikilvæg hverju sinni, og sem ríkisstjórnin hefur lagt sig eftir að styðja.
  • Helsta vandmálið við samband Noregs og Evrópusambandsins er sú staðreynd að Noregur er í reynd skuldbundinn til að taka upp stefnu og lagagerðir í fjölmörgum málaflokkum án þess að eiga aðild að sambandinu og án þess að hafa atkvæðisrétt. Þetta veldur lýðræðislegum vanda. Noregur á engan fulltrúa í ákvarðanatökuferli sem hefur beinar afleiðingar fyrir Noreg og getur heldur ekki haft teljandi áhrif það.
  • Hið óvenjulega sambands Noregs við ESB hefur dregið úr stjórnmálaþátttöku og -umræðum í Noregi og gerir það erfitt að hafa eftirlit með ríkisstjórninni og kalla hana til ábyrgðar á Evrópustefnu sinni. Þó að umræður um EES og ESB (1990-1994) og Schengen (1996-1999) hafi verið umfangsmiklar og upplýstar á ákveðnum tímabilum á það ekki lengur við. Evrópustefnan og sambandið við ESB hefur lítið verið í opinberri umræðu frá lokum ársins 1994 til dagsins í dag.
  • Samningurinn um Evrópska efnahagssvæðið hefur reynst lífsseigari en flestir héldu. Hann var upphaflega gerður á milli 12 ESB-ríkja og sjö EFTA-ríkja en síðan þá hefur ESB-ríkjunum fjölgað í 27 og EFTA-ríkjunum fækkað í þrjú. Þrátt fyrir að ýmislegt hafi gengið á í Evrópusambandinu á síðustu 20 árum hefur samband Noregs við ESB reynst furðanlega stöðugt og sveigjanlegt. Á sama tíma er fyrirkomulag samningsins hins vegar viðkvæmt. Utanaðkomandi þættir, sem Noregur hefur engin áhrif á, svo sem breytingar á umgjörð stofnana ESB eða viðteknum starfsháttum, en einnig hugsanleg aðild Íslands að ESB, gætu haft alvarlegar afleiðingar fyrir núverandi fyrirkomulag.

Skýrslan er öllum aðgengileg á Netinu á norsku en enn sem komið er hefur einungis fyrsti kafli hennar verið þýddur á ensku.

Um þessa spurningu

Dagsetning

Útgáfudagur25.1.2012

Flokkun:

Fréttir

Efnisorð

Tilvísun

Þórhildur Hagalín. „Utenfor og innenfor - Skýrsla um samband Noregs og ESB“. Evrópuvefurinn 25.1.2012. http://evropuvefur.is/svar.php?id=70901. (Skoðað 14.8.2018).

Höfundur

Þórhildur HagalínEvrópufræðingur og fyrrverandi ritstjóri Evrópuvefsins

Við þetta svar er engin athugasemd Skrifa athugasemd Fela Reglur um birtingu athugasemda

Skrifa athugasemd