Í nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (18. maí 2026) er fjallað um loftslagmál í sérstökum kafla um umhverfis- og loftslagsmál.
Þar er staðan frá 2009 rifjuð upp í stuttri samantekt:
Í áliti meiri hluta utanríkismálanefndar árið 2009 kom fram að umhverfislöggjöf hér á landi byggðist að verulegu leyti á löggjöf ESB í gegnum EES-samninginn. Áhrifin af mögulegri aðild að ESB yrðu því mest á þeim sviðum þar sem Ísland hefur hingað til staðið utan regluverksins. Þetta á einkum við á sviði náttúruverndar, sem fellur ekki undir gildissvið EES-samningsins, og að nokkru leyti um loftslagsaðgerðir.
Einnig er farið yfir breytingar sem hafa orðið frá 2013:
Í gögnum sem nefndin hefur fengið frá utanríkisráðuneyti kemur fram að stærsta þróunin á sviði umhverfis- og loftslagsmála frá árinu 2013 hafi verið á sviði loftslagsmála. Loftslagslöggjöf ESB hefur ekki öll verið tekin upp hér á landi með sama hætti. Löggjöf er varðar ETS-kerfið hefur frá árinu 2008 verið hluti EES-samningsins. Öðru máli gegnir um löggjöf sem lýtur að samfélagslosun og losun frá landnotkun, breyttri landnotkun og skógrækt, sem hefur verið talin falla utan gildissviðs EES-samningsins. Þrátt fyrir það sömdu Ísland og Noregur við ESB um að taka þessar gerðir upp í bókun 31 við EES-samninginn árið 2019 sem hluta samkomulags um samstarf í loftslagsmálum. Í reynd framkvæmir Ísland því stærstan hluta loftslagslöggjafar ESB og stefna Íslands og ESB á sviði loftslagsmála byggist á sömu forsendum.
Sérstaklega er fjallað um viðskiptakerfi Evrópusambandsins með losunarheimildir, svonefnt ETS-kerfi (e. EU Emissions Trading System):
Þar sem Ísland er þegar þátttakandi í ETS-kerfinu á grundvelli EES-samningsins hefði aðild að ESB takmörkuð áhrif á þátttöku í kerfinu að öðru leyti en því að Ísland hefði aðkomu að lagasetningarferlinu þegar breytingar eru gerðar á kerfinu. Fyrir liggur að Ísland hefur sérstakra hagsmuna að gæta vegna þróunar ETS-kerfisins, sérstaklega hvað varðar millilandaflug.
Einnig er sérstaða Íslands hvað snertir endurnýjanlega orkugjafa áréttuð:
Meiri hlutinn leggur áherslu á að þegar kemur að löggjöf ESB á sviði loftslags- og orkumála verði sérstakur gaumur gefinn að sérstöðu Íslands vegna þess hve stór hluti orkunotkunar byggist á endurnýjanlegum orkugjöfum. Myndi það m.a. endurspeglast í framlagi Íslands vegna sameiginlegs markmiðs ESB gagnvart Parísarsamningnum.
Að lokum er tiltekið í meirihlutaálitinu að vegna legu landsins eru samgöngukostir takmarkaðri en víða annars staðar:
Þá leggur meiri hlutinn áherslu á að lega landsins leiðir til mjög þröngra kosta þegar kemur að alþjóðlegum samgöngum en þær eru hluti af öryggi landsins og er mikilvægt að þetta atriði verði greint við mótun samningsafstöðu í kaflanum. Meiri hlutinn leggur þannig áherslu á að tekið verði tillit til hagsmuna Íslands og sérstöðu landsins, m.a. er mikilvægt að tryggja að ETS-kerfið hafi ekki neikvæð áhrif á tíðni flugsamgangna til og frá Íslandi.
Að öðru leyti leggur meiri hlutinn áherslu á að aðlaganir sem hafa verið tryggðar innan EES-samstarfsins verði áfram hluti af ESB-rétti eins og við á.
Heimild og mynd:
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
