Í nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (18. maí 2026) er fjallað um landbúnað og byggðamál í sérstökum kafla.
Meiri hlutinn telur mikilvægt að búa svo um hnútana ef til aðildar Íslands að ESB kæmi að áfram yrði tryggt að hér yrði hægt að stunda öflugan landbúnað í þágu fæðuöryggis, matvælaöryggis og byggðasjónarmiða. Þar yrði lykilatriði að stuðningur yrði nægjanlegur til að vega upp erfiðar framleiðsluaðstæður samanborið við annars staðar innan ESB.
Ef Ísland gengi í Evrópusambandið þarf að gera ráð fyrir að tollvernd á landbúnaðarvörur frá öðrum aðildarríkjum muni falla niður með aðild að tollabandalagi ESB. Það mun krefjast breytinga á stuðningsformi við íslenskan landbúnað og er þá horft til svonefndra sérlausna:
Enda þótt sveigjanleiki við útfærslu landbúnaðarstuðnings innan sameiginlegrar landbúnaðarstefnu ESB hafi aukist er ljóst að hann myndi að óbreyttu ekki einn og sér nægja til að mæta markmiðum á þessu sviði. Til viðbótar þyrftu að koma sérstakar heimildir til að styðja við heimskautalandbúnað á Íslandi vegna erfiðra framleiðsluskilyrða. Í því sambandi má m.a. horfa til sérlausna Finna og Svía til að styðja sérstaklega við landbúnað á norðlægum slóðum.
Áherslur meirihlutans eru þess vegna eftirfarandi:
Meiri hlutinn leggur áherslu á að í viðræðum verði unnið að því að tryggja að fjárframlög og heimildir um stuðning til landbúnaðarins verði fullnægjandi til að viðhalda sambærilegum heildarstuðningi eins og nú er, að meðtalinni tollvernd. Þetta á við um jarðrækt, búfjárrækt og garðyrkju. Meiri hlutinn telur mikilvægt að í viðræðum verði skoðað hvernig skapa má greininni svigrúm til aðlögunar með tilliti til þeirrar markaðsverndar sem felst í tollvernd og breytingum á stuðningsforminu. Meiri hlutinn leggur áherslu á að sérstaklega verði hugað að hefðbundnum landbúnaði sem stuðlar að því að viðhalda blómlegri byggð um landið og að unnið verði að nýliðun í greininni. Tækifæri gætu falist í stuðningskerfi ESB fyrir dreifbýlisþróun þar sem það getur rennt styrkari stoðum undir búsetu og skapað aukinn sveigjanleika fyrir bændur um framleiðslu, mætt kostnaði við innleiðingu reglna og fjárfestingar og jafnframt rennt styrkari stoðum undir aðra starfsemi til lífsviðurværis.
Í meirihlutaálitinu er einnig lögð rík áhersla á vernda innlenda dýrastofna gegn sjúkdómum sem hingað gætu borist. Það á að gera „með því að viðhalda varanlegu banni við innflutningi lifandi dýra, enda liggja því til grundvallar sannfærandi vísindarök með sama hætti og tryggt hefur verið í EES-samningnum.“
Í lokaorðum álits meirihlutans segir þetta:
Þá undirstrikar meiri hlutinn að fæðu- og matvælaöryggi sé þjóðaröryggismál og vísar í því sambandi til 7. gr. þjóðaröryggisstefnu fyrir Ísland sem fjallar um vernd og órofa virkni mikilvægra innviða og styrkingu áfallaþols samfélagsins.
Heimild og mynd:
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
