Í nefndaráliti um tillögu til þingsályktunar um þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald viðræðna um aðild Íslands að Evrópusambandinu (18. maí 2026) er fjallað ítarlega um öryggis- og varnarmál í sérstökum kafla.
Þar kemur meðal annars þetta fram:
Meiri hlutinn leggur áherslu á sérstöðu Íslands sem herlausrar og vopnlausrar þjóðar. Hugsanleg aðild Íslands að ESB mun undir engum kringumstæðum leiða til stofnunar íslensks hers eða koma á herskyldu íslenskra ríkisborgara. Þá myndi hugsanleg aðild ekki fela í sér þátttöku Íslands í stofnun erlends herafla.
Einnig er áréttað að hugsanleg aðild að ESB muni ekki hafa áhrif á tvær meginstoðir í varnar- og öryggismálum landsins:
Meiri hlutinn undirstrikar að aðild að ESB mun ekki breyta því að tvær meginstoðir stefnunnar verða áfram aðild Íslands að Atlantshafsbandalaginu og að varnarsamningurinn við Bandaríkin verður virtur í hvívetna. Ef til aðildar að ESB kemur er aukið samstarf innan ESB í varnar- og öryggismálum engu að síður í fullu samræmi við stefnuna enda kveður hún m.a. á um að þróa og efla varnar- og öryggissamvinnu við helstu samstarfsríki Íslands innan Evrópu. Það hefur þegar verið gert og er í því sambandi vísað til samstarfsyfirlýsingar Íslands og ESB um öryggis- og varnarmál frá 18. mars 2026.
Lokaorðin í kaflanum um öryggis- og varnarmál í nefndarálitinu leggja áherslu á þá staðreynd að hvert aðildarríki ESB hefur fullt forræði yfir eigin öryggis- og varnarmálum:
Meiri hlutinn áréttar að lokum að aðild að ESB breytir því ekki að Ísland mótar eigin stefnu í öryggis- og varnarmálum. Ákvarðanir í öryggis- og varnarmálum innan ESB krefjast einróma samþykkis og ekki er hægt að þvinga aðildarríki til þátttöku í hernaðaraðgerðum eða öðrum varnar- og öryggistengdum verkefnum. Þvert á móti hefur hvert aðildarríki sem fullvalda þjóð forræði yfir eigin öryggis- og varnarmálum.
Heimild og mynd:
Hjálpaðu okkur að greina gæði gervigreindarinnar með því að segja okkur hvort svarið var gott eða slæmt.
Takk fyrir þátttökuna!
MANNFJÖLDI
Um 450 MILLJÓNIR
AÐILDARRÍKI
27
ORKA
ENDURNÝJANLEG 25,2%
VERÐBÓLGA
3,3%
ATVINNULEYSI
6%
