Evrópuvefurinn: Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?

Hlusta

Frá stofnun árið 1957 hefur Evrópusambandið (ESB, áður Evrópubandalagið) lagt áherslu á að virða þjóðtungur sambandsríkjanna. Í upphafi var ákveðið að opinber tungumál sambandsins skyldu vera þau sex sem voru opinber mál stofnríkjanna, og þau áttu að hafa jafnan rétt. Þegar ný ríki hafa verið tekin inn í sambandið hafa opinber mál þeirra jafnframt orðið opinber mál sambandsins. Opinber tungumál ESB eru nú 24, fjórum sinnum fleiri en í upphafi. Þar að auki njóta nokkur tungumál sem töluð eru í ríkjum sambandsins sérstöðu sem hálfopinber mál, s.s. katalónska, galisíska og baskneska á Spáni.

Þótt stundum hafi komið fram hugmyndir um að fækka opinberum málum sambandsins hafa þær ekki fengið hljómgrunn og ekkert bendir til að slík grundvallarbreyting á málstefnu sambandsins verði í framtíðinni. Þvert á móti, eins og Gauti Kristmannsson prófessor hefur bent á: „Málstefna Evrópusambandsins hefur einnig þróast umtalsvert undanfarin ár og helgast það af öflugum pólitískum stuðningi við fjöltyngi í álfunni. Framkvæmdastjórn og Evrópuþingið hafa ítrekað ályktað um mikilvægi tungumála, tungumálakennslu og fjöltyngi þegnanna.“

Árið 2017 lét Evrópusambandið gera ítarlega skýrslu um tungumálajafnrétti á stafrænni öld (e. language equality in the digital age), og haustið eftir samþykkti Evrópuþingið mjög mikilvæga ályktun um sama efni. Þar er lögð áhersla á nauðsyn þess að tryggja að málnotendur allra evrópskra tungumála geti notað tungumál sín á jafnréttisgrundvelli í samskiptum innan álfunnar og bent á ýmsar aðgerðir sem þurfi að grípa til svo að því markmiði verði náð. Í framhaldi af því veitti Evrópusambandið háan styrk til verkefnisins „European Language Equality“ sem náði til flestra Evrópuþjóða og Íslendingar áttu aðild að.

Heimildir, frekari fróðleikur og mynd:

Gauti Kristmannsson. 2011. Móðurmálshreyfingin og málstefna Evrópusambandsins. Ritið: tímarit Hugvísindastofnunar, 11(3), bls. 49-67. https://timarit.is/page/6498662#page/n47/mode/2up
Evrópusambandið. (e.d.). Languages. https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/languages_en
European Parliament: Directorate-General for Parliamentary Research Services. (2017). Language equality in the digital age : towards a human language project. European Parliament. https://doi.org/10.2861/136527
European Parliament. (2018, 11. september). European Parliament resolution of 11 September 2018 on language equality in the digital age (P8_TA(2018)0332). Official Journal of the European Union. https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/TA-8-2018-0332_EN.html
European Language Equality. (e.d.). European Language Equality. https://european-language-equality.eu
Yfirlitsmynd: File:EU Parliament - Brussels 2016 02.jpg - Wikimedia Commons. (Sótt 4.03.2026). Myndin er birt undir CC-leyfi.

Spurningu Kristínar er hér svarað að hluta.

Hver eru opinber tungumál ESB og hver er málstefna sambandsins í stuttu máli?

Höfundur

Útgáfudagur

Spyrjandi

Efnisorð

Tilvísun

Tengd svör á Evrópuvefnum

Hefur EES-aðild Íslands einhver áhrif á íslenska tungu og mundi eitthvað breytast ef við færum í ESB?

Opinber tungumál ESB